Beo! - Na Nuachtáin Nua moladh molta

AR NA SAOLTA SEO
AR NA SAOLTA SEO
Na Nuachtáin Nua
Breandán Delap Breandán Delap Breandán Delap

Ríomhann Breandán Delap na dúshláin a bheas le sárú ag an dá nuachtán Ghaeilge nua agus fiafraíonn sé an bhfuil a ndóthain de mhargadh ann dóibh.

gluaisGluais ▼ leabharmharcáilLeabharmharcáil ▼ priontáilPriontáil freagraíFreagraí
Íomhá
Mar a bhí
Íomhá
Pádraig Ó Céidigh
Íomhá
Cathal Mac Coille
Íomhá
Mar atá anois

Tá nuachtáin Ghaeilge mar a bheadh busanna ann. Fanfaidh tú ar feadh scaitheamh fada fá choinne ceann amháin agus tiocfaidh cúpla ceann ansin sa mhullach ar a chéile. Tá leathbhliain ann ó tháinig deireadh le Foinse agus beagnach bliain ó stad Lá Nua ag trádáil. Tréimhse chorrach i stair na hÉireann a bhí againn san idirlinn agus gan ghuth ceart clóite ag pobal na Gaeilge is na Gaeltachta le scagadh a dhéanamh ar cheisteanna a bhain leo go sonrach. Bhí neart plé ar siúl ar na hábhair seo i meáin chraolta na Gaeilge, cinnte, ach ba bheag a scríobhadh. Bhí muid ag brath ar bhlagadóirí agus ar chláracha plé éagsúla, ach dá fheabhas an díospóireacht agus na barúlacha spéisiúla a nochtaíodh orthu, ní raibh iontu i ndeireadh ama ach tuairimíocht seachas tuairisceoireacht, údarásach, neamhchlaonta.

Óir is cinnte go raibh scagadh ceart de dhíth i bhfoirm cló ar na himpleachtaí a bhí ag tuarascáil an Bhord Snip don Ghaeilge agus don Ghaeltacht. Clár sceanairte a bhí molta sa tuarascáil úd - idir dheireadh a chur le Roinn na Gaeltachta, go leor dá gcúraimí a bhaint de Údarás na Gaeltachta, dheireadh a chur le COGG agus Scéim na bhFoghlaimeoirí Gaeilge srl. – ach ní raibh aon fhóram clóite ann leis na ciallachais a scansáil. Bíonn sé de bhuntáiste ag tuairiscí nuachtáin go dtig iad a léamh agus a athléamh ar do shóchúlacht murab ionann agus tuairiscí teilifíse is raidió. Bhí an folús cló le feiceáil fosta sa chíoradh a bhain leis an idirbheartaíocht maidir leis an Straitéis Fiche Bliain i leith na Gaeilge agus plean tárrthála na Gaeltachta. Ba sna nuachtáin Bhéarla a tharla an díospóireacht faoi chostaisí aistriúcháin agus cearta bunreachtúla phobal na Gaeilge agus níor mhiste a rá go raibh cuid de bunaithe ar aineolas is ar chlár oibre folaithe. Bhraith mé nuachtán Gaeilge uaim fosta aimsir an Oireachtais tráth ar tháinig an scéal brónach gur cailleadh Seán Mag Fhionnghaile, aisteoir iontach as Gaoth Dobhair, agus an scríbhneoir Mícheál Ó Brolcháin. Níl aon amhras ach go raibh marbhnaí tuillte acu beirt ach ó tharla gur i ngort cúng na Gaeilge a threabh siad a n-iomairí saothair, ní thiocfadh a bheith ag dréim go mbeadh a leithéid i gclo i nuachtáin náisiúnta an Bhéarla. I bhfocail eile, braithim go bhfuil géarghá le nuachtán Gaeilge mar gur boichte an saol dá uireasa le leathbhliain anuas.

Ar ndóigh, is ag trácht ar nuachtáin sa mhúnla traidisiúnta (a fhoilsítear agus a cheannaítear i siopaí) atá mé, óir tá moladh mór tuillte ag an iriseoir Eoghan Ó Néill a choinnigh beatha san fhocal scríofa Gaeilge leis an nuachtán ar líne Nuacht 24. Éacht ollmhór é seo atá ag feidhmiú gan aon chuidiú foirmiúil stáit. Ach mar sin féin, chroithnigh go leor de phobal na Gaeilge nuachtán clóite seachtainiúil.

FOINSE

Agus ansin i bhfaitheadh na súl seo chugainn, chan amháin athréimniú agus athbhrandáil Foinse, ach an fógra ó Fhoras na Gaeilge go mbeadh nuachtán náisiúnta eile ag teacht sna sála air, agus iad beirt lonnaithe i gConamara. San áit nach raibh cúinsí geilleagair is fógraíochta sách folláin le nuachtán amháin a bheathú, cad chuige go mbeadh muid ag dréim go mairfeadh dhá cheann agus na cúinsí airgeadais céanna imithe chun donais? Is minicí go dtagann scéala chugainn na laethanta seo faoi chomhlachtaí a bheith ag druidim, ach seo chugainn dhá thogra úra atá ag cur tús le gnó agus go deimhin ag dul in iomaíocht lena chéile agus iad lonnaithe i ngiorracht scread asail dá chéile! Dá olcas a bhí imeacht Lá Nua is an seanleagan de Foinse, is tubaisteach i bhfad é mura mbeadh ceachtar den dá nuachtán nua i mbun trádála co dewdojti. الاصلthrom an lae seo an bhliain seo chugainn. B’ionann sin agus buille an bháis do nuachtán Gaeilge. Tá gach tacaíocht (idir chúnamh airgid is mórálta) dlite don dá fhoilseachán má táthar leis na cosa a thabhairt leo ón ghéarchéim reatha.

Togra spéisiúil is misniúil atá idir lámha ag an fhear ghnó, Pádraig Ó Céidigh le hathsheoladh Foinse, sa mhéid is gur fiontar neamhspleách é nach bhfuil ag brath ar thacaíocht ón stát. Bhí cuma iontach snasta ar an chéad chúpla eagrán a bhí dírithe cuid mhór ar an aos óg, ar scoláirí meánscoile agus ar fhoghlaimeoirí. In áit iriseoirí fadbhunaithe agus téagartha ar nós Póilín Ní Chiaráin agus Cathal Mhic Coille a tharraing cáil amach don seanleagan de Foinse, tá colúnaithe éadroma ar nós Dhaithí Uí Shé agus Hector Uí Eochagáin sa leagan nua. Athrú treo is athrú béime, mar a bheifeá ag súil leis in athbhrandáil nuachtáin.

Ní dhéanann foireann Foinse aon leithscéal faoi gur togra gnó é atá ag iarraidh airgead a shaothrú. Ní miste sin a fhad is nach mbeadh dallamullóg ar éinne faoi spriocanna an Irish Independent fosta. Is beag tionscnamh a bhain leis an teanga le dornán blianta anuas nár ionsaíodh go fíochmhar i nuachtáin bhaicle an Independent. Trí sprioc a bheas ag an Independent leis an chomhpháirtíocht seo: cur le líon a gcuid léitheoirí, cur lena n-ioncam fógraíochta agus glúin úr léitheoirí a mhealladh tríd an leas a bhainfear as Foinse i scoileanna na tíre. Ach ná cuirimis dallmullóg orainn féin. Ní bheidh drogall dá laghad orthu deireadh a chur leis an chomhpháirtíocht mura bhfuil siad ag déanamh brabach as. Éinne gur cuimhin leo feachtas binbeach grúpa an Independent i gcoinne bhunú Theilifís na Gaeilge (>TG4), thuigfidís a laghad measa atá acu ar an Ghaeilge. Mar a déarfaí sa chúirt: “they have previous m’lud!” Agus i ndeireadh ama is forlíonadh seachas nuachtán é Foinse anois.

GAELSCÉAL

Is faoi Gaelscéal atá sé an bhearna do nuachtán seachtainiúil Gaeilge a líonadh. Ní haon ribín réidh a bhfuil rompu, ach níl aon amhras faoi chumas lucht a stiúrtha. Leis an sobaldráma Ros na Rún agus leis an nuachtán seachtainiúil An Curadh Connachtach, tá sé cruthaithe acu araon go bhfuil siad ábalta táirgí den scoth a chur ar fáil ina réimse féin de na meáin chumarsáide. Ní mór anois an saineolas sin a fháisceadh le chéile le nuachtán seachtainiúil, téagartha a chur ar fáil. Dúshlán nach beag, ach ceann atá indéanta mar sin féin.

Táthar ann a deir nach bhfuil dóthain léitheoirí ná scéalta ná éileamh ann le haghaidh dhá nuachtán sheachtainiúil i nGaeilge. Ach is beag tionchar a bheas ag líon na léitheoirí ná ag na scéalta a aimseofar ar inmharthanacht na nuachtán. Is ar fhógraíocht a mhaireann nó a éagann nuachtán Gaeilge. Thig a bheith cinnte de mar sin go mbeidh iomaíocht fhíochmhar ann idir an dá nuachtán úra do líon teoranta fógraí. Beidh buntáiste áirithe ag Foinse sa chath seo sa mhéid is go mbeidh siad ábalta a mhaíomh go bhfuil breis is 152,000 cóip den nuachtán á scaipeadh leis an Irish Independent le hais an chúpla míle cóip a bheas Gaelscéal ag díol. Anuas ar sin, beidh ionann is trí mhí de bhuntáiste acu sula bhfoilseofar an nuachtán úr.

Os a choinne sin, beidh ar Foinse a bpota óir a roinnt leis an Indo. Lena chois sin beidh deontas feidhmiúil stáit á fháil ag Gaelscéal ó Fhoras na Gaeilge, rud a chuideoidh leo maireachtáil fríd am an ghátair. Óir bhí dhá fhoinse airgid ag achan nuachtán Gaeilge le dhá scór bliain anuas – ’sé sin, ioncam fógraíochta agus deontas i gcabhair. Ní thig a thuar cad é mar a éireoidh le Foinse sna míonna amach romhainn siocair nár tugadh faoina leithéid de fhiontar ariamh cheana.

Fuíoll Fógraí?

Ach theip ar aon nuachtán Gaeilge go n-uige seo líon cruthanta de fhógraí a mhealladh ón earnáil phríobháideach, agus iad i dtuilleamaí, cuid mhór, ar fhógraíocht stáit agus ar phinginí beaga ó na heagrais Ghaeilge. Ní raibh fairsinge ar bith sa chiseán fógraíochta fiú nuair a bhí an tíogar Ceilteach in ard a réime, ach is in olcas go mór atá rudaí faoi láthair. Ar an lá a fógraíodh go raibh an conradh le haghaidh nuachtán Gaeilge seachtainiúil faighte ag Eo Teilifís agus ag an Connacht Tribune (20/11/2009), ní raibh ach trí leathanach folúntais san fhorlíonadh Business This Week san Irish Times agus 37 post fógraithe ann. Bhí dhá leathanach déag d’fholúntais ann agus corradh le 180 post fógraithe dhá bhliain roimhe sin (23/11/07). Léargas é seo go bhfuil an bhróg ag teannadh ar na mórnuachtáin Bhéarla. Ó tharla lánchosc a bheith ar earcaíocht sa státsheirbhís agus sa tseirbhís phoiblí (cé is moite d’eisceachtaí áirithe), tá tobar na fógraíochta folúntais tráite go hiomlán. Cén seans mar sin a bheas ag na nuachtáin bheaga, Gaeilge a bhfuil laincisí go leor agus ráchairt theoranta orthu? Ceann de na léitheoirí ba dhílse a bhí ag an seanleagan de Foinse ab ea an carachtar Tadhg Ó Direáin ó Ros na Rún agus ba ghnách leis a bheith ag scansáil an chóip is deireanaí ar an chuntar fad is a bhíodh sé ag pleanáil beart fealltach éigin nó ag díspeagadh na gcomharsan. Beidh le feiceáil cén nuachtán a bheas faoina ascaill ag an tábhairneoir dalba úd san athbhliain.

MAIDIR LEIS AN ÚDAR

Is Clár-Eagarthóir le Nuacht RTÉ-TG4 é Breandán Delap. Tá sé ina chónaí sa Spidéal, Co na Gaillimhe.


moladh molta

hublot klassisk fusion 45mm
هوبلوت رين
hublot big bang rose gull
deve olhar de cartier
cheap cartier watches
    • Mas la Mola

      + 34-651-034-221 C/ Major 4
      Poboleda (Tarragona), 43376
      Spain View map
      jordimasdeu@yahoo.com
      paradorselections.com

      + Add a winery image

      Celler Mas la Mola is a winery in Poboleda in the Priorat region of Spain, founded by the Ferrando family in 1860. Jordi Masdeu Catala and Alessandro Marchesan have continued that family tradition to produce wines that are indicative of classic Priorat styles. The 7 hectare property grows old vine Garnacha, Carinena, Garnacha Blanca and Macabeo, produced in the boutique winery that has been operating for more than 150 years. 

      – Description from Amanda Schuster
      Add description View descriptions »

      View More

      Popular wines by Mas la Mola

      Find local availability for these wines:Submit
      • L'Atzar Cava Brut Nature

        L'Atzar Cava Brut Nature

        Avg. Price $13.79
      • Mas la Mola l'Atzar Cava Brut Nature

        Mas la Mola l'Atzar Cava Brut Nature

        Avg. Price $14.00
      • Mas la Mola Priorat

        Mas la Mola Priorat

        Avg. Price $34.70

      • Mas la Mola Priorat

        Mas la Mola Priorat

        Snoothrank: Avg. Price $35.99
      • Mas la Mola la Vella Vinyeta Priorat

        Mas la Mola la Vella Vinyeta Priorat

        Avg. Price $60.30
      • Mas la Mola Negre

        Mas la Mola Negre

        Avg. Price $30.84

      All wines by Mas la Mola »

      Varietals Produced by Mas la Mola View all

      • Aleatico

        Limited plantings of this minor red wine variety are found in warmer areas of California and Australia. Aleatico is m...

      • Cabernet Sauvignon

        “King of the Red Wine Grapes.” The colonizer of the vineyards, pushing native wine grapes into its shadows. The Caber...

      • Grenache

        You’re a member of the ‘Rhône Ranger’ band. Your groupies think you’re ‘hot’, even when you're boozy and "strung out"...

      • Macabeo

        Macabeo is Spain’s most widely planted grape. From there, it has made its way to southern France’s Roussillon region,...

      People getting updates on Mas la Mola Winery Wines

      Be the first follower of this winery and get updates on your profile.

  • Mas la Mola on Snooth

    Add Comment
    • Mas la Mola Priorat 2007

      Mas la Mola Priorat 2007

      Snoothrank:

      The nose showed tart red berries, sweet floral notes, moist undergrowth and a hint of dark chocolate. On the palate it showed tense, focused red fruits with firm structure that was softened by a dose of juicy acidity. Flavors continued to evolve in the glass, showing wild berries, tobacco and savory meat broth, all the while remaining fresh and ... Read More

      Wine review by Eric Guido


    • Mas la Mola la Vinyete Vella Priorat 2005

      Mas la Mola la Vinyete Vella Priorat 2005

      Snoothrank:

      Gorgeous expression of Priorat. Dark berries and plums with balanced minerality, warm, earthy flavors, a little cocoa, black olive and espresso. Was very sad to finish this bottle. Read More

      Wine review by Amanda Schuster


    • Mas la Mola Negre Priorat 2005

      Mas la Mola Negre Priorat 2005

      Snoothrank:

      Rich and flavorful. Read More

      Wine review by Rex Madden


    • Mas la Mola Negre Priorat 2005

      Mas la Mola Negre Priorat 2005

      Snoothrank:

      LOVE IT FANTASTIC Read More

      Wine review by EDUARDO125


    • Mas la Mola Negre Priorat 2005

      Mas la Mola Negre Priorat 2005

      Snoothrank:

      One of the best new red Priorat wines I ever tried. Fresh blackberry and cherry fruit with mineral notes power estructure with a long and elegant aftertaste. Read More

      Wine review by EDUARDO125


    1




    View larger map



    Best Wine Deals

    • $31.29
      17% off
      Fuglini San Jacopo
      Fuglini San Jacopo 2008
    • $15.99
      26% off
      Martín Códax Albariño Rías Baixas Burgáns
      Martín Códax Albariño Rías Baixas Burgáns 2011
    See More Deals

    Recent Forum PostsView all

    • Zygenx-Powerful Booster For Sexual Life

      Zygenx-Powerful Booster For Sexual Life

        I think that you will locate your desire is well fulfilled...
    • http://nitroshredadvice.com/rapiture-muscle-builder/

      http://nitroshredadvice.com/rapiture-muscle-builder/

      When  rapiture muscle builder  lifting weights, more...
    • Hello Snooth!

      Hello Snooth!

      Protein  rapiture muscle builder  is essential to the...
    • Hello Snooth!

      Hello Snooth!

      Dingtone is a mobile application for iPhone and Android. Located in...

    Mas la Mola wine ratings and reviews






    Litreacha don Eagarthóir

    Waterlooville,
    Hampshire.

    A Eagarthóir, a chara,

    Ag foghlam ón mBreatnais?

    Go raibh maith agat as cóip den chéad eagrán den Bhriathar Saor a chur chugam sa phost.

    Tá an-áthas orm go bhfuil ár n-iris féin sa Ghaeilge againn anois agus gur i gCaerdydd na Breataine Bige a bhfoilsítear í, mar tá go leor le foghlaim ag lucht na Gaeilge, in Éirinn agus thar lear, ón mBreatnais is ó Bhreatnaiseóirí.

    Mar shampla: tá foclóir beag Breatnaise agam, mar atá an Collins- Spurrell Welsh dictionary, a foilsíodh don chéad uair i 1960. Bhí cáil i gcónaí, go bhfios dom, ar fhoclóirí mhuintir Spurrell ar fud na Breataine Bige ar feadh breis is céad bliain.

    I gcás an fhoclóra seo, a bhfuil roinn 'Cymraeg a Saesneg' i Breatnais / Béarla agus roinn Béarla / Breatnais ann (maraon le réamhrá le D. Lloyd-George), tá liosta de 86 ainm baiste Breatnais / Béarla ar leathanach 168 maraon le liosta de 146 áitainm Breatnais / Béarla ar leathanaigh 169-170, is é sin ar na leathanaigh idir an dá roinn sa bhfoclóir.

    Teastaionn dhá liosta ar leith den sórt sin, d’ainmneacha baiste is d’áitainmneacha, go géar orainn inar bhfoclóiri Gaeilge féin (muna bhfuil praiseach ró-mhór déanta cheana féin ag na ‘heolaithe’ in Éirinn de na háitainmneacha céanna).

    Gura fada buan don Bhriathar Saor is do lucht a fhoilsithe agus nárbh fhada uainn an lá go mbeidh an iris seo ar fail go ráithiúil.

    Beir bua is beannacht,
    Séan Mac Craith.



    ******************

    1 Asplanád Bhuait,
    Baile Bhuait Theas,
    Na Dugaí,
    Ciardubh CF1 6BD.

    A Chara,

    Caerdydd / Céardaif / Ciardubh?


    Is mór an clú daoibh baill ‘Chomhluadar Caerdydd’ is údair leis an mbeart gur sibh (go bhfios domsa, ar aon chuma) na chéad daoine a dhírigh ar pháipéar déanta Gaeilge a chur amach abhus anseo. Rath ar an obair!

    Mar sin féin, tá gné den scéal ab áil liom a réiteach libh.

    Mar is eol do riar maith daoine – tar éis an tsaoil ní haon rún míleata é! – má bhraithneofar ar léarscáil na Suirbhéireachta Ordnáis Bhaile Átha Cliath, gheofar láimh le Fionnghlas i mB.Á.C. Thiar Thuaidh :-

    Bóthar Dhroichead Chiarduibh; Ascal Dhroichead Chiarduibh.

    Sa chlár aibítreach leis an léarscáil gheofar freisin tagairt do :-

    Cardiff Bridge Road; Cardiff Bridge Avenue.

    Tá ‘Cardiff Bridge’ agus ‘Cardiff Castle’ ann freisin.

    Is léir (gan bacadh le cibé ceann acu an leagan Gaeilge nó an leagan Béarla a bhain an ceann den scéal) gur ó shloinne – .i. Ó Ciarduibh nó Ó Ciardhuibh – a thagas an ‘Cardiff’ úd. Ach ó tharla go mbíonn sé chomh neamhchoitianta sin mar shloinne, is dóichí is mó a thabharfadh ‘Cardiff’ – i dtaca le ‘Cardiff Castle’ ‘Cardiff Bridge’ agus araile thall – an chathair seo againne i gceann an choitinn ná an sloinne úd.

    Mar sin de, cad chuige a ndearna sibh ‘Caerdydd’ a thabhairt isteach, de rogha ar leagan Gaeilge – .i. Ciardubh, nó in a ionad sin, leagan (neamhdheimhnithe) mar ‘Céardaif’ – in ainm bhur eagraiochta? Ar an ábhar, b’fhéidir, go ndlitear dínn uile Éireannaigh nó cibé ar bith muid ómós a thabhairt do na Breatnaigh? Más ea agus gach uile short a chur san áireamh, ní dhéanfaidh sin cúis.

    Deirimse libh gur saothar in aisce é féachaint le hionad a bhaint amach do Ghaeilge abhus, cur i gcás sa chóras oideachais, nuair is teanga Éireannach go suntasach í. Dá bhrí sin, má bhíonn aon dul chun cinn i ndán uaidh seo amach do Ghaeilge abhus, ní mór, le himeacht aimsire, a dhóthain d’aitheantas mar (mhion-) teanga mhuinteartha Bhriotanach a bhaint amach di os comhair an phobail.

    Fágann sin go mbíonn cúis mhaith ann aird a thabhairt ar ‘the Cardiff Irish’ – bíodh is nach Éireannaigh a thuilleadh iad sin, i dteannta a chéile, is féidir a rá gur ar a laghad is Briotanaigh Íbearnaithe iad. Ní móide go n-imeodh ‘agus an dá láimh chomh fada le chéile’ dá n-éileodh siadsan ar na boic mhóra abhus go dtabharfaí teanga a sinsearachna isteach i scoil nó dhó i gCiardubh Theas (in ionad Breatnaise, is cosuil)!

    Mar is eol don saol ní bhíonn cion ag ‘the Cardiff Irish’ ar na Breatnaigh, ná ar a dteanga dhúchais sin ach chomh beag. Más ea, má bhíonn ciníochas i gceist sa scéal (nach dtugtar anseo ach leid faoi) tá mé ag ceapadh go mbeidh déistin ar mhórán daoine leis. Ar a shon sin, ó tharla nach ciníocha ar dhóigh ar bith sa chás seo na dreamanna a tháinig salach ar a chéile, ní móide go mbíonn baint ag ciníochas leis an scéal.
    Feichtear domsa dá bhrí sin nach mbíonn a bhac oraibhse a admháil go mbeidh baint dhoseachanta uaidh seo amach ann idir dul chun cinn na Gaeilge i gCiardubh – i gCiardubh Theas ach go háirithe – agus a bhfuil i ndán do ‘the Cardiff Irish’.

    Tá sé ríthabhachtach ó thaobh na Gaeilge de, mar sin, go mairfidh ‘the Cardiff Irish’ ag diúltú do chomhshamhlú chun go gcuirfear i dtuiscint i ndeireadh báire dóibhsean gurb í an Ghaeilge ní amháin teanga dhúchais lucht teite an Ghorta Mhóir ar dá sliocht iad: ach, más mian leo, a dteanga dhúchais-sean freisin. Mar sin de, cén mhaith chuige sin an cumann 'Breatnach’ is mór agaibh de réir dealraimh?

    Mise le meas,

    S.T.Ropaigéalach.



    ******************

    161 Wrightman Road,
    London N8 OBB.

    A Eagarthóir a chara,

    An tSíocháin agus Díol na nGunnaí Móra.


    I gceist síothchána na hÉireann, tá fadhb mhór le réiteach. Sé sin go mbrathann Sasana ar fad ar sochar a gheibheann sí ó dhíol na ngunnaí móra, na dtrealamh cogaidh, na bpléascán ‘cliste’. Sé sin le rá, ní féidir léi bheith beo gan ár. Is ar an ár a mhaireann sí agus a chothaíonn sí a líonraí daonna.

    Ise a chothaigh an trioblóid sa Mheán Oirthear ó na dachadaí i leith, go dtí an lá inniu. Samplaí: Bhí timire Shasana, Sir John Troutbeck, i gceannas ar ghnóthaí an Mheán Oirthir ag deire an Chogaidh, agus thug sé le tuiscint go mbeadh sé i gcoinne chuspóirí Shasana síocháin a bheith sa taobh tíre sin. Agus i ngeall ar an scéal sin rinne muintir rialtais Shasana gach entente idir Arabaí agus Isréalaí a bhlocáil.

    I rith an ama lig Britannia uirthi gur theastaigh uaithi séan, sonas agus síoth a chur ar fáil. Tháinig Philby go comharsanúil, ceansa, chuig na Whahaibítí, agus gheall dóibh go dúrachtach go dtabharfaí dóibh na tailte a bhí geallta cheana féin do na Hachamaítí ag Labhrás na hAráibe. Chun go mbeadh an dá náisiún seo de shíor i ngleic an bháis faoi an talamh a gealladh. Tír bhocht na Síre, gealladh í do hArabaí agus tugadh do na hEorpaí í. Do Shasana agus do’n Fhrainc ar ndó. Cé eile?

    Tá a fhios againn go léir an dóigh go ndearnadh ‘síocháin’ sa Phailistín. Gealladh i do Síonaistí, agus do hArabaigh, fá seach. Scéal nach féidir a shocrú go deo. Ag féachaint ar na ceisteanna seo dúinn, is féidir linn a fheiceáil go bhfuil a mhacsamhail de chóras agus de straitéis á úsáid ins na 'Sé Chontae' s’againne, agus mian ag Britannia nach leigheasfar go deo an lot, ach go mbeidh an chneá ag déanamh ábhair go deo deo, gan sos, gan staonadh. Mar deir Sasana go bhfuil ordú faighte aici ó Dhia an saol a rialú. Cead aici cíor thuathail a dhéanamh de. Go deo na síoraíochta.

    Mise le meas,

    Tomás an tSíoda.



    ******************

    84 Pulleyns Avenue,
    East Ham,
    Londain E6 3LZ.

    A chara,

    An tUncal Patachas.

    Thug an tOllamh James O’Connell léacht ag an 11ú Comhdháil Idirnáisiúnta Ceardlann Staidéar Éireannach i Leicester i mbliana. "Can Small Cultures Survive?" arbh é teideal an léachta sin. Is ar éigin gur cuireadh tús leis an léacht agus bhí sé soiléir go raibh an teanga dhúchais marbh de réir an léachtóra féin. Sul a tháinig an lucht éisteachta isteach sa halla dáileadh bileog "An Briathar Saor" amach i ngach áit agus bhí breis is céad daoine i láthair. Cinnte, ní raibh Gaeilge acu go léir. Seans go raibh leath-chuid díobh ina nÉireannaigh den dara glúin agus in easnamh staitiscí measaim go raibh roinnt mhaith Gaeilge ag ar a laghad 10% acu. Muna bhfuil a leithéid de cheatadán ró-shásúil measaim go bhfuil sé ró-luath fós feartlaoi a rá thar an nGaeilge.

    Tá sé de nós ag lucht na n-ollscoileanna a gcuid focal a mhíniú, cé go mbíonn dallamullóg i mbrí na bhfocal sin minic go leor. Mar shampla bíonn a lán tagairtí faoi "Post-colonial". Sa tír bheag s’againne tá an coilíniú cultúrtha i lán réim, gan trácht faoi na heileacaptair ag síor-fholuain thar na 6-Chontae agus fiú taobh ó dheas den teorainn. Ní mór dom admháil go bhfuil focal cumtha ag lucht ollscoileanna le haghaidh tuairimí mar sin: 'Simplistic'! Dar liom tá míniú beagán saonta (simplistic) sna trí choinníoll ag teastáil ón bhfocal 'Náisiún' de réir mhíniú an ollaimh sin, mar a leanas:

    1) Baint ag daoine le píosa éigin talúin;
    2) Stair á roinnt ag daoine ;
    3)Mothú ag daoine bheith páirteach le chéile.

    Ait go leor ní raibh tagairt aige faoin teanga sna coinníollacha sin.

    A bhuíochas do Jean-Paul Sartre, b'fhéidir, tá focal maslach ag an Ollamh ar an smaoineamh go bhfuil tréithe bunúsacha Éireannacha ann. Is é sin "Essentialism", teoric an-simplistic, an dtuigeann sibh! D’éirigh Sartre as teoiricí mar sin agus é ag moladh an eiseachais (existentialism). Tá eiseachas Éireannach mar theoiric ag O’Connell, teoiric atá cosúil leis an teoiric a bhí molta ag athbhreithiúnaí (claonseanchaí) eile, Roy Foster. Thug Foster léacht i dtaobh ‘Varieties of Irishness’. Bhéadh sé níos cruinne a rá gur ‘Varieties of Assimilation’ a bhí i gceist aige.

    Bhain an tOllamh Ó’Connell feidhm as an ‘Irish Post’ chun roinnt staitiscí faoi thuairimí Éireannacha sa Bhreatain Mhór a bhailiú. Níl aige-sean ná ag claonseanchaithe eile ach ionannas staitisticiúil. Measaim gur féidir 'status-quochas' a thabhairt ar ionannas mar sin. Is féidir í a fheiceáil go minic i saothair lucht ‘Field Day’. Nach sinne atá go hiontach agus Béarla breá líofa ar ár dtoil againn!

    Is Ollamh le Staidéir Shíochána é James O’Connell in Ollscoil Bradford. Nach bhfuil boladh éigin Orwellach ag baint leis an roinn ollscoile sin? In ionad 'Post-' (post-colonial, post-modern agus a leithéid) nach bhfuil réimír eile ag teastáil? Saghas staidéir ‘Réamh-chogadh’ atá san áireamh. Muna raibh cogadh san 6-Chontae le breis is scór bliain is dócha go raibh réamh-chogadh ann. Pé acu, measaim go bhfuil ábhar stadéir ann ag an roinn síochána sin agus sin é an ceannas polaitiúil is cóngairí do Bhradford. Ní cuimhin liom staidéir ar chúrsaí síochána sna 6-Chontae á fhoilsiú ag Ollscoil Bradford. Ní bhéadh rialtas Shasana ró-shásta leis a leithéid. Mar sin b’fhearr leis an roinn sin stadéir shíochána a dhéanamh i gcéin ná abhus. Sin é an fáth go raibh tagairt sa léacht i dtaobh a lán náisiún go raibh fadhbanna acu agus teangacha eachtrannacha ag bagairt nó ag brú orthu gan comparáid a dhéanamh le cúrsaí na hÉireann.

    Rinne sé árd-mholadh do Joyce agus do Kafka. Ní raibh trácht aige ar an athrú a tháinig ar Phrág ach níor tháinig ar Bhaile Átha Cliath. Nuair a bhí cónaí ag Joyce i mBaile Átha Cliath ba chathair Ghallda í. Is cathair Ghallda fós í. Nuair a bhí Kafka ag scríobh i nGearmáinis ba chathair theanga Gearmáinise í Prág seachas an ísealaicme. Anois, cé go bhfuil Gearmáinis ag roinnt mhaith daoine mar dhara teanga is cathair theanga Seicise amach is amach í. Muna bhfuil dul chun cinn ag teanga dhúchais na hÉireann cosúil lena lán mionteangacha eile is é ceann de na fáthanna ná go mbíonn an iomarca seoiníní ar nós James O’Connell againne. I dteanga eachtrannach eile tugtar 'Trahison des clercs" ar sin.

    Nuair atá Éireannaigh toilteanach an Ghaeilge a chur faoin gcré agus an Béarla a aithint mar Theanga Mháthartha tá siad cosúil le hUncal Tom na nGormach, dar liom. Timpeall 5 bliana ó shin i Leicester, bhí an tOllamh O'Connell ag maíomh as an mBéarla mar a theanga mháthartha. Ón léacht a thug sé i mbliana san áit chéanna bhí sé soiléir nach raibh aon athsmaoineamh aige ar an ábhar sin. Bhí dréacht-leagan an léachta cló-bhuailte fiú le ceannach ar 50p an cóip. In a dhiaidh sin is uile, chomh maith lena chuid chéimeanna eile bheadh sé deacair dom gan admháil go bhfuil gradam 'Uncal Pat' tuillte aige freisin.

    Mar fhocal scor ní raibh gach léachtóir i Leicester cosúil leis an Uncal Pat sin. De réir foclaíochta Foster bhí éagsúlacht tuairimí acu.
    Le meas,

    Pádraig Ó Conchúir.

    ******************