Het uurwerk van Neil Armstrong - Radar - KnackWeekend.be omega maan horloge

Het uurwerk van Neil Armstrong

13/08/09 om 15:00 - Bijgewerkt om 14:59

Bron: Knack Weekend

Omega heeft zijn "Speedmaster" opnieuw uitgegeven. Dat horloge reisde veertig jaar geleden mee naar de maan.

In mei 1961 verdedigde toenmalig Amerikaans president John F. Kennedy voor het eerst het idee om een man op de maan te zetten. Kort daarna gingen NASA-onderzoekers op zoek naar het uurwerk dat daarbij gebruikt zou worden.

Slechts drie mechanische chronografen doorstonden de aanvankelijke nauwkeurigheidstesten. Bijkomende proeven waren echter noodzakelijk met het oog op gebruik in de ruimte. Polshorloges die daar, bijvoorbeeld door een armbeweging, de plotse overgang van schaduw naar zonlicht maken, worden immers blootgesteld aan temperatuursverschillen van ruim honderd graden, terwijl de temperaturen op het maanoppervlak variÃ"ren tussen min 160 en plus 120 graden Celsius. Bovendien moest het gezochte uurwerk ook weerstaan aan grote humiditeit, bestand zijn tegen extreme schokken, versnellingen en trillingen, en ongevoelig zijn voor grote drukverschillen.

Vooral de hittebestendigheid bleek een probleem te vormen. In één geval eindigde een horloge met een vervormde secondewijzer, in een ander geval kwam het horlogeglas los van de horlogekast. Slechts één uurwerk doorstond alle beproevingen, die tot op heden bekend staan als de zwaarste testen in de geschiedenis van de horlogerie: de Speedmaster-chronograaf van Omega.

Voor de laatste missie van het Mercury-programma op 15 mei 1963 vertrok, werd dit uurwerk aangeduid als het officiÃ"le horloge van alle bemande NASA-vluchten in de toekomst. Het vergezelde Neil Armstrong toen die op 21 juli '69 zijn eerste stappen op de maan zette, en zou ook de volgende vijf maanlandingen begeleiden. Voor alle duidelijkheid: het elektronische tijdregistratiesysteem op de maanmodule functioneerde niet correct, zodat Armstrong zijn horloge aan boord bij Buzz Aldrin liet als betrouwbare back-up.

Jubileumuitgave
De Zwitserse horlogemaker ontdekte zijn aanwezigheid in de ruimte pas na enkele jaren, na het bestuderen van een foto van astronaut Ed White tijdens zijn ruimtewandeling in juni '65. De veertigste verjaardag van de eerste maanlanding wordt echter uitgebreid gevierd met een aparte jubileumuitgave: de Omega Speedmaster Professional Moonwatch Apollo 11, waarvan slechts 69 modellen gemaakt worden.

Zowel het 1861-kaliber als het Hesalite-horlogeglas in onbreekbaar acrylkristal zijn identiek aan de uitrusting van de oorspronkelijke "moonwatch". Aparte details voor de jubileumuitgave omvatten onder meer een interpretatie van het Apollo 11-isigne, de vermelding van het tijdstip van de landing op de wijzerplaat en gravures op de kastbodem. Het meegeleverde zwarte presentatiekoffertje bevat tevens een zilveren, gegraveerde medaille, met onder meer het opschrift "The Eagle has landed."

Het unieke uurwerk - kostprijs 68.700 euro - kan tot 7 september bewonderd worden bij Huis Vanhoutteghem (Dampoortstraat 1-3) in Gent. Van 2 tot 20 oktober kunt u terecht bij Huis Slaets (De Keyserlei 46-48) in Antwerpen.

Wim Denolf.

Lees meer over:

  • Neil Armstrong
  • Omega
  • speedmaster

Onze partners


omega maan horloge

швейцарские часы
perfecte replica horloges
replica rolex klokker
replica Zwitserse horloges

Omega montres nouveau

" Fermer Beste bezoeker, Chrono24 is nu ook beschikbaar in Nederland. Klik a.u.b. hier: www.chrono24.nl Omega EQUINOXE "REVERSO" / Inkl. MwSt TOP Omega EQUINOXE "REVERSO" / Inkl. MwSt 3.993  Vendeur IZOUN CZ, s.r.o.   CZ Omega Speedmaster Professional Moonwatch TOP Omega Speedmaster Professional Moonwatch 3.250  Vendeur TIME TRADER   PL Omega Seamaster Aqua Terra TOP Omega Seamaster Aqua Terra 4.100  Vendeur 41 WATCH   FR Omega Speedmaster Moonwatch Omega Speedmaster Moonwatch 7.500  Vendeur Faubourg des montres
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 4"> 22 FR Omega Speedmaster Moonwatch Dark Side of the Moon Omega Speedmaster Moonwatch Dark Side of the Moon 7.900  Vendeur RIVIERAWATCH
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 6"> 49 FR Omega -Unique lugs-Extremely Rare-Stee-Men's-Large. Enchères Omega -Unique lugs-Extremely Rare-Stee-Men's-Large. 3.000  Prix estimatif Vendeur Catawiki BV   Omega Speedmaster Moonwatch Chronographe Professional 42 MM TOP Omega Speedmaster Moonwatch Chronographe Professional 42 MM 3.400  Vendeur LWC - Luxury Watch Collection
4,9 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 7"> 35 FR Omega Speedmaster Moonwatch Moonphase , 2017 NEW TOP Omega Speedmaster Moonwatch Moonphase , 2017 NEW 6.850  Livraison gratuite Vendeur WatchesNorte
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 3"> 16 ES Omega Speedmaster Professional Moonwatch Speedy Tuesday... TOP Omega Speedmaster Professional Moonwatch Speedy Tuesday... 7.590  Vendeur Timepiece Bank
4,8 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 28"> 216 BE Omega Speedmaster Omega Speedmaster 8.500  Vendeur Old Time Heure
4,9 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 3"> 5 FR Omega speedmaster ck 2998 limited edition Omega speedmaster ck 2998 limited edition 5.300  Vendeur bijouterie confidentiel
4,8 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 10"> 72 FR Omega Speedmaster Dark Side of the Moon vintage Omega Speedmaster Dark Side of the Moon vintage 8.200  Vendeur Parker et Smith   FR Omega Seamaster Diver 300 M Omega Seamaster Diver 300 M 2.990  Vendeur Faubourg des montres
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 4"> 22 FR Omega Speedmaster Moonwatch Dark Side of the Moon Omega Speedmaster Moonwatch Dark Side of the Moon 7.650  Vendeur RIVIERAWATCH
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 6"> 49 FR Omega Genéve Dynamic - Men's Wristwatch - 70s Enchères Omega Genéve Dynamic - Men's Wristwatch - 70s 600  Prix estimatif Vendeur Catawiki BV   Omega Speedmaster Dark Side of the Moon 2017 Omega Speedmaster Dark Side of the Moon 2017 7.900  Vendeur Perpetualis 12 FR Omega Constellation Co-axial Omega Constellation Co-axial 3.800  Vendeur Pure Vintage 20 FR Omega Seamaster Diver James Bond Limited 2017 Commanders watch TOP Omega Seamaster Diver James Bond Limited 2017 Commanders watch 4.690  Vendeur Timepiece Bank
4,8 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 28"> 216 BE Omega Speedmaster 60th Anniversary 1957 Trilogy Limited Omega Speedmaster 60th Anniversary 1957 Trilogy Limited 7.900  Vendeur Vendeur particulier FR Omega Speedmaster Professional Moonwatch "Speedy Tuesday" Omega Speedmaster Professional Moonwatch "Speedy Tuesday" 8.500  Vendeur Old Time Heure
4,9 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 3"> 5 FR Omega Seamaster 300 Co-Axial Master Chronometer Trilogy 1957 Omega Seamaster 300 Co-Axial Master Chronometer Trilogy 1957 6.600  Vendeur Parker et Smith   FR Omega Seamaster Diver 300 M Omega Seamaster Diver 300 M 2.990  Vendeur Faubourg des montres
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 4"> 22 FR Omega Speedmaster split seconde rattrapante Omega Speedmaster split seconde rattrapante 4.500  Vendeur RIVIERAWATCH
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 6"> 49 FR Omega men's wristwatch from the 1980-1990s Enchères Omega men's wristwatch from the 1980-1990s 650  Prix estimatif Vendeur Catawiki BV   Omega Speedmaster Moonwatch 2017 Omega Speedmaster Moonwatch 2017 3.650  Vendeur Perpetualis 12 FR Omega Ladymatic Omega Ladymatic 5.200  Vendeur Pure Vintage 20 FR Omega LADY STEEL AUTOMATIC NEW OLD STOCK Omega LADY STEEL AUTOMATIC NEW OLD STOCK 690  Vendeur TIMELUXE
4,4 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 10"> 60 FR Omega Speedmaster Dark Side of the Moon Omega Speedmaster Dark Side of the Moon 6.950  Vendeur Vendeur particulier FR Omega Constellation Omega Constellation 990  Vendeur Armor Cash   FR Omega Speedmaster 60th anniversary limited new Omega Speedmaster 60th anniversary limited new Prix sur demande Livraison gratuite Vendeur SARL Lemoine
4,6 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 3"> 32 FR Omega Seamaster 300 Omega Seamaster 300 4.800  Vendeur Borde Joaillier 16 FR Omega DIVER 300 M CO-AXIAL CHRONOGRAPH 41.5 MM Omega DIVER 300 M CO-AXIAL CHRONOGRAPH 41.5 MM 3.850  Vendeur RIVIERAWATCH
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 6"> 49 FR Omega - De Ville - men's - 1980-1989 Enchères Omega - De Ville - men's - 1980-1989 350  Prix estimatif Vendeur Catawiki BV   Omega Seamaster Aqua Terra 15'000 Gauss 2017 Omega Seamaster Aqua Terra 15'000 Gauss 2017 4.500  Vendeur Perpetualis 12 FR Omega Constellation Lady Omega Constellation Lady 2.300  Vendeur LES MONTRES COLLECTOR
4,7 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 6"> 18 FR Omega AQUA TERRA 150M OMEGA CO-AXIAL GMT CHRONOGRAPH 43 MM Omega AQUA TERRA 150M OMEGA CO-AXIAL GMT CHRONOGRAPH 43 MM 3.990  Vendeur L'horlogiste   FR Omega Speedmaster Professional Moonwatch Omega Speedmaster Professional Moonwatch 3.000  Vendeur Vendeur particulier FR Omega LADY GOLD PLATED 26MM NEW OLD STOCK Omega LADY GOLD PLATED 26MM NEW OLD STOCK 590  Vendeur TIMELUXE
4,4 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 10"> 60 FR Omega Constellation quartz Omega Constellation quartz 3.600  Vendeur Pure Vintage 20 FR Omega Speedmaster Professional Moonwatch 42mm Omega Speedmaster Professional Moonwatch 42mm 3.650  Vendeur MAN vs TIME
4,9 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 7"> 13 FR Omega seamaster planet ocean 600m Omega seamaster planet ocean 600m 5.800  Vendeur RIVIERAWATCH
5,0 sur 5 étoiles
Nombre d'évaluations : 6"> 49 FR Omega - SEAMASTER - MEMOMATIC ALARME - Men - 1970-1979 Enchères Omega - SEAMASTER - MEMOMATIC ALARME - Men - 1970-1979 1.200  Prix estimatif Vendeur Catawiki BV   Omega Speedmaster Co-Axial 2017 Omega Speedmaster Co-Axial 2017 5.700  Vendeur Perpetualis 12 FR Omega Dark Side of the Moon Omega Dark Side of the Moon 8.300  Vendeur Borde Joaillier 16 FR Omega Speedmaster Broad Arrow Omega Speedmaster Broad Arrow 3.990  Vendeur L'horlogiste   FR Omega Flightmaster

OP EEN GOEDE VRAAG VOLGT EEN GOED ANTWOORD


Op deze pagina vindt u uitgebreide informatie over waterdichtheid, service, tips, enz.. Een woordenlijst van het juweliersvak vindt u hieronder.

Horloge nu ook ophalen of opsturen!!

Woont u niet in de buurt en u wilt toch gebruikmaken van onze diensten? Dat kan nu nog eenvoudiger door onze nieuwe extra service. Uw reparatie kan veilig door ons worden opgehaald en terug gebracht door onze goede samenwerking met Mikropakket. U hoeft de deur niet meer uit.

U stuurt ons een mail met uw gegevens en tel. nummer en de dag dat u wenst dat het pakketje gehaald kan worden.(bij voorkeur niet voor het weekend en niet op maandag). Wij maken een afspraak met Mikropaket die het dan bij u op komt halen. Mikro-pakket plakt een sticker met onze gegevens op het pakket. U krijgt een bewijs met pakketnummer. Alleen nog even ons op de hoogte brengen dat het is opgehaald. Zodra het bij ons is krijgt u bericht dat het is aangekomen.

Kosten: Prijsopgaven vrijblijvend. Adm./ verzendkosten heen en terug € 25,00 worden later verrekend.

Hier volgen belangrijke tips voor een veilig vervoer van uw horloge:

- pak het horloge zorgvuldig in zodat het beschermd is
- neem een niet te klein doosje
- doe het ingepakte horloge daarin en zorg ervoor dat het horloge rondom is aangevuld met, bijvoorbeeld plastic luchtkussentjes of iets dergelijks.
- doe er een briefje met uw gegevens en de klacht(en) bij.
- vouw en plak het doosje goed dicht
- omwikkel het doosje met inpakpapier en plak alle naden af met plakband.

Maakt u geen gebruik van deze dienst dan gaat u als volgt verder.

- plak op het doosje een witte sticker of envelop met ons adres (Aan: W. van den Berg, Bergstraat 28, 5298 VK Liempde)
- dus niet "juwelier", "Haute Horlogerie" of iets dergelijks voor onze naam zetten!- - aangetekend en/of verzekerd opsturen met een pakketdiest (bijv. TNT) - -stuur ons een bericht voordat u het opstuurt (bij voorkeur niet voor het weekend). U krijgt bericht als het pakket is bezorgd!

Als u deze tips in acht neemt kan er weinig gebeuren. Wilt u het niet opsturen, dan kunt u het komen brengen! Voor openingstijden, zie "contact".


Reparatiekosten volgens prijsopgaven
Van iedere aangeboden reparatie wordt een prijsopgave gemaakt.


Aangesloten bij het UF (Uurwerkherstellers Forum)
Voor u als klant betekent dit dat, wanneer een onderdeel voor uw horloge niet meer in de handel leverbaar is, wij met ongeveer tweehonderd collega's contact hebben om na te gaan of een colléga dit onderdeel in voorraad heeft.
U hoeft dus niet zélf een horlogemaker te zoeken die het onderdeel zou kunnen hebben.
De collega's die hieraan deelnemen, herkent u aan het logo.

Nauwkeurigheid

Een mechanisch horloge loopt zelden op tijd. De exacte tijd is alleen met een elektronisch horloge (radio controled) te garanderen.
De hoge eis van enkele seconden per dag, mag alleen gesteld worden aan de moderne merkhorloges als Patek Philippe, IWC, Omega, Vacheron Constantin, Rolex, enz..
Wij regelen moderne mechanische horloges af op ca10 sec. per dag, omdat dragen altijd een vertragende invloed heeft.
Het achterlopen van een horloge is irritant, dus wordt het altijd in de + afgeregeld. Vintage en antieke horloges mogen meer afwijken, omdat slijtage en leeftijd ook een rol spelen. Vroeger ging het zelfs om afwijkingen van minuten per dag! Het horloge zal langzamer gaan lopen naarmate de olie ouder wordt. Na ca 4 jaar is de olie uitgewerkt, is groot onderhoud nodig. Zo wordt slijtage tot een minimum beprekt. Horloges worden elektronisch afgeregeld in verschillende posities, maar het blijft een momentopname. Toont de afregeling een verschil, dan is er meestal een afwijking aan de hand.

Waterdichtheid van horloges
Als er niet op een horloge "waterproof" of water resistant staat, is het nooit gegarandeerd waterbestendig. Een horloge dat die kwalificatie niet heeft, kan niet waterdicht gemaakt worden. Een horloge waar "waterproof" of water resistantop staat gegraveerd of wat men ook wel ziet "30 meter (3 ATMosfeer)" is bovendien bestand tegen waterspatten. Het is dan spatwaterdicht en kan er tegen als er wat water op spettert, maar douchen of zwemmen kun je er niet mee, dan moet een horloge minstens 50 meter (5 atm) waterdicht zijn. "Waterproof" of œwater resistant staat vaak op sieraadhorloges.
Vallen en/of stoten
Als je een horloge laat vallen of ergens tegenaan stoot, loop je al snel het risico dat het niet meer waterdicht is. Bij butsen en spanningen op glas en kroon kan namelijk lekkage ontstaan. Controle is dan nodig om zeker te zijn dat het nog waterdicht is.
Kroon
Horloges die waterdicht zijn, hebben een indicatie van het aantal meters tot waar de waterdichtheid is gegarandeerd. Dit begint bij een diepte van 50 meter (5 atm) en kan 'oplopen' tot wel 2000 meter (200 atm) zoals bij de professionele duikershorloges van Citizen, Rolex, Breitling of TAG Heuer. Dit soort horloges heeft tegenwoordig bovendien meestal een geschroefde kroon. Dat maakt de kroon steviger.
Pakkingen
De waterdichtheid van een horloge wordt gegarandeerd door diverse rubber pakkingen in de horlogekast: rond de kroon, het achterdeksel, het glas en eventueel de poussoirs (drukknoppen). Deze pakkingen staan permanent onder druk en daardoor droogt het rubber na verloop van tijd uit, waardoor de waterdichtheid afneemt. Het is dan ook van essentieel belang dat de drager zijn horloge jaarlijks laat controleren op waterdichtheid. Ook bij het verwisselen van een batterij vervangen wij alle pakkingen en testen wij het horloge op waterdichtheid.
Tip!
Laat ieder jaar voor alle zekerheid voor je op vakantie gaat je horloge testen op waterdichtheid.
Lederen bandjes
Leder is een prachtig natuurproduct en als horlogebandje zeer geschikt. Het draagt bijzonder prettig en is bepalend voor de uitstraling van een horloge. Kwaliteitsbanden zijn soms zeer kostbaar. Dat komt dan door het bijzondere leder, het ontwerp en, niet te vergeten, het handwerk. Ook de band heeft dus onderhoud nodig!
Onderhoudstips
Draag 's nachts geen horloge zodat het leder rust krijgt. Als de band nat is geworden door water of transpiratie, laat dan de band drogen. Bij zéér warm weer, op het heetst van de dag, de sluiting een gaatje losser afstellen of het horloge een paar uur afdoen. Het leder wordt dan niet of minder vochtig en de band gaat niet ruiken. Ook voor het sporten of het verrichten van grof en of nat werk het horloge even afdoen. Het spaart het bandje en het horloge. Door het gebruik van een vlindersluiting gaat het bandje ook langer mee. Bij een gesp breekt het bandje het eerst op d­e plaats en dat is eenvoudig te voorkomen door het gebruik van een ander type sluiting.
Metalen banden
Metalen banden kunnen soms een zwarte pols veroorzaken. Dat komt omdat er dan vuil in zit (zand, fijnstof, huidsmeer enz.). Laat de band regelmatig ultrasonisch reinigen. Zware horlogebanden worden ook wel gesmeerd bij de scharnierpennen. Dat vertraagt de slijtage.

Periodieke service
De periodieke service van een mechanisch horloge bestaat o.a. uit de volgende handelingen:
- controle van de band en de puchpennen
- controle van de kast
- uurwerkcontrole
- controle en/of vervanging van de kroon
- het uurwerk elektronisch controleren en afregelen
- het ultrasonisch reinigen van kast en band
- de pakkingen vernieuwen
- eventueel het testen van de waterdichtheid
- uitgebreide kwaliteitscontrole

De periodieke service van een kwartshorloge:
- controle van de band en de puchpennen
- controle van de kast
- uurwerkcontrole
- de batterij, indien nodig, vervangen
- het ultrasonisch reinigen van kast en band
- de pakkingen vernieuwen
- eventueel het testen van de waterdichtheid
- uitgebreide kwaliteitscontrole
Complete service:

Een complete service van een mechanisch horloge houdt het volgende in:
- het uurwerk uit de kast halen
- het uurwerk demonteren
- het vervangen van defecte/beschadigde onderdelen
- tappen en slijtage onderzoeken
- indien noodzakelijk, robijnen steengaten (lagers) vernieuwen of verbussen
- het vibrasonisch schoonmaken van alle onderdelen
- het geheel monteren, smeren en afstellen van alle functies
- het echappement ( balans met spiraal en anker) controleren en eventueel corrigeren.
- het uurwerk elektronisch afregelen
- wijzerplaat en wijzers monteren
- het polijsten en schoonmaken van de kast en eventueel de band
- het vervangen van alle pakkingen
- het uurwerk in de kast monteren
- bij waterdichte horloges: de waterdichtheid testen
- uitgebreide controle van alle functies in verschillende posities
- eindcontrole van alle functies

Een complete service van een kwartshorloge houdt het volgende in:
- het uurwerk uit de kast halen
- het uurwerk demonteren
- het vervangen van defecte/beschadigde onderdelen
- het vibrasonisch schoonmaken van alle onderdelen
- het geheel monteren, smeren en afstellen van alle functies
- het uurwerk doormeten en het, indien nodig, vervangen van de batterij
- het monteren van de wijzerplaat en de wijzers
- het polijsten en schoonmaken van de kast en eventueel de band
- het vervangen van alle pakkingen
- het uurwerk in de kast monteren
- bij waterdichte horloges: het testen van de waterdichtheid
- uitgebreide controle van alle functies

Kwartshorloges:
- bij een kwartshorloge moet over het algemeen om de 2 jaar de batterij worden vervangen. Bij sommige horloges gaat de batterij 1 jaar mee en bij andere 5 jaar, al naar gelang het uurwerktype.
Autokwarts
- een autokwarts is een kwartshorloge met een oplaadbare batterij/accu.
- in een autokwarts zit, net als in een automaat, een rotor. Deze wekt energie op door de bewegingen van de pols en die energie wordt opgeslagen in de accu.
- Seiko en Jean d'Eve waren de eerste die hiermee op de markt kwamen: de AGS (Kinetic) en de Samara.
- de autokwarts is met de hand op te winden voor het snel verkrijgen van een gangreserve. Bij de Seiko en Samara is
dit niet mogelijk. Deze kan alleen energie krijgen door middel van het bewegen van de rotor.
- het maximum verloop van en normale autokwarts is 150 seconden per jaar
Superquartz

- De superkwarts is ontwikkeld door Breitling. Het is een tien keer zo nauwkeurig horloge als het normale kwartshorloge. Bij de superquartz wordt ook een chronometer (met certificaat) geleverd. Een superquartz loopt 6 jaar op een batterij.
- het maximum verloop van de superkwarts is 15 seconden per jaar
- temperatuursschommelingen zijn minimaal gemaakt zodat het kwarts een zeer regelmatige frequentie houdt.
***********************************************
Woordenlijst Horloges.

Tiretteveer

De tiretteveer is een onderdeel van het opwindsysteem. Het is een plaatje met een uit stekend veertje dat aan het einde tegen een pennetje van de tirette drukt. Tijdens het verzetten van de wijzers houdt de tiretteveer de tirette op zijn plaats zodat de stift in zijn positie blijft staan. Als de tiretteveer stuk is gaat de stift bijna automatisch weer in de opwindstand terug, zodat je aan de stift moet blijven trekken als je de wijzers verzet. Het veertje breekt regelmatig door, o.a., metaalmoeheid. Het is een van de kwetsbaardere onderdelen in een uurwerk en moet vaak vervangen worden. Voor oude horloges zijn ze moeilijk of niet meer te verkrijgen zodat ze dan gemaakt moeten worden.

Tirette
De tirette is een onderdeel van het opwindsysteem. Deze grijpt in de opwindstift zodat hij niet uit het uurwerk kan komen als je, bijv., de wijzers wilt gaan verzetten. De tiretteveer drukt tegen een pennetje dat op de tirette zit. Met een tiretteschroef wordt de tirette vastgedraaid.
Tiretteschroef
Dit is een speciale schroef met een kraag, die tussen de platines geklemd zit en waarmee de tirette vastgeschroefd wordt. Door de schroef enkele slagen los te draaien (de schroef blijft op zijn plaats door de kraag!) gaat de tirette omhoog, uit de stift, zodat deze vrij komt en uit het uurwerk gehaald kan worden.

Rotor
Een œgewicht dat door de beweging van de pols zorgt voor het opwinden van het mechanische horloge.
Shock-resistant/Shock proof, schokbestendig
Indien een horloge zo is gemaakt dat het een val van één meter hoogte op een hard oppervlak kan weerstaan zonder dat het stopt met lopen of meer dan een minuut achter gaat lopen dan mag het de term shockproof dragen.


Skeleton, skelethorloge
Dit is een horloge zonder wijzerplaat en een transparante kast waardoor er zoveel mogelijk van het mechanische uurwerk is te zien.

Slipveer
Dit veertje slipt als het horloge te ver opgedraaid wordt en dat voorkomt dat het uurwerk kapot wordt gedraaid.

Gesp

De gesp is een eenvoudige sluiting die, net als bij een riem, het horlogebandje om je pols vastmaakt.


Klapslot

Bij deze sluiting haak je de twee losse banddelen aan elkaar en klap je een slotje dicht. Dit type kom je vaak tegen bij metalen banden.


Vouwsluiting

Dit is een gesp die vastzit aan beide zijden van de band. De sluiting is uitvouwbaar, zodat het horloge als een armband om de pols gedaan kan worden en op de pols gesloten wordt. Als het is ingesteld blijft het op de juiste lengte zitten. Omdat het niet iedere keer aangetrokken hoeft te worden gaat de band langer mee. Tevens biedt het meer veiligheid bij het om en afdoen van de band. Er zijn ook losse vouwsluitingen verkrijgbaar die om een traditionele band met gesp bevestigd kunnen worden.
Vlinderslot

Dit is een andere benaming voor een vouwsluiting: de uiteinden van een band zitten hierbij altijd aan elkaar.
Stenen (jewels)
Met stenen wordt de legering, de behuizing aangeven, waar de assen van het raderwerk en de ankerstenen in draaien. Heel vroeger waren dit robijnen en echte saffieren (tegenwoordig zijn het veelal synthetische saffieren). Door hun hardheid verminderen deze “lagers” de wrijving en slijtage.
Sonnerie
Sonnerie staat bij horloges voor geluid maken. Er zijn twee vormen van sonnerie: de “grande sonnerie” en de "petite sonnerie". Bij de "grande sonnerie" laat het horloge ieder kwartier geluid horen. Het eerste geluid is een gong voor het aantal uren, gevolgd door het geluid van een tweede gong voor het aantal kwartieren dat is verstreken na het aantal uren. Naar wens kan hierna nogmaals het aantal uren ten gehore worden gebracht door op een knop te drukken. De “petite sonnerie” klinkt ieder kwartier en ieder uur en heeft géén repetitiefunctie.
Swiss made
Volgens een Zwitserse wet uit 1971 mag de aanduiding ‘Swiss made' alleen worden gebruikt als:
1. 50 Procent van de kostprijs van de onderdelen â€ÂÂÂÂÂÂÂ" uitgezonderd assemblagekosten â€ÂÂÂÂÂÂÂ" in Zwitserland is vervaardigd.
2. Het horloge in Zwitserland is geassembleerd.
3. Het horloge is afgewerkt en afgesteld in Zwitserland.
4. Het horloge onder de wettelijke verplichting van technische inspectie in Zwitserland valt.
Tachometer / Tachymeter
De tachometer is een van de mogelijkheden die gebruikt wordt door chronograaf horloges. Door een schaal die opgenomen is op de lunette of de buitenste rand van de wijzerplaat kan je over een vooraf bepaalde afstand de snelheid meten. Bij het startpunt wordt de chronograaf geactiveerd, bij het eindpunt wordt deze gestopt. Op de schaal van de tachometer is de snelheid af te lezen die gerealiseerd is op de afgelegde afstand.
Tourbillon

Een uitvinding van A.L. Brequet. Dit is een karusselhorloge waarvan de kooiconstructie van het echappement in of binnen zes minuten rondwentelt. Het is een technisch hoogstandje, toegepast in exclusieve, mechanische horloges.

Vintage
Vintage staat in de horlogewereld voor mechanische polshorloges uit de periode van begin 20e eeuw tot aan de electronische horloges (jaren 70). Gelieft zijn de exclusieve merken als Patek Philippe, Rolex,Vacheron Constantin, Breguet, Cartier, IWC en Jaeger LeCoultre.

Waterproof, water resistant, waterdicht
Een horloge met de aanduiding water resistant is alleen bestand tegen water bij dagelijks gebruik, zoals handen wassen of in de regen. Deze horloges kunnen niet langere tijd onder water. Waterproof horloges kunnen wel langere tijd onder water zonder dat het water doordringt binnen het uurwerk. Veelal wordt de mate van waterdichtheid aangegeven op het horloge.
1 Bar is dat het horloge tot 10 meter waterdruk waterdicht is.
3 bar is 30 meter waterdruk en is een indicatie voor water resistant horloges. Deze kunnen tegen handen wassen en de regen.
5 bar is 50 meter waterdruk en betekend dat het waterdicht is zonder waterdruk. Dus bijvoorbeeld onder de douche.
10 bar is honderd meter waterdruk, met dit horloge kan je zwemmen snorkelen zonder te diep te gaan.
20 bar is tweehonderd meter waterdruk, met deze horloges kan je tot 30 meter diep onder water.
Let wel op. Deze indicatie geldt maar tot twee jaar na aankoop van het horloge. Daarna kunnen de afdichtingen poreus worden en gaan lekken.
Wereldtijdhorloge
Met dit horloge kan men makkelijk een tweede tijd aflezen in een ander tijdzone.
Wijzerplaat
Dit is het “gezicht” van het horloge dat de tijd aangeeft. De plaat waarop de wijzers en de indicatoren gemonteerd zijn.
PVD coating
Een PVD coating is een proces waarbij er in een vacuüm toestand heel veel zeer kleine deeltjes van een andere stof op een bestaand materiaal worden gebombardeerd. Hierdoor ontstaat er een dunne maar zeer harde laag op het bestaande materiaal. Voorheen werd dit veelal voor goud toegepast. Het voordeel is dat het materiaal nu ook beschermt tegen allergieën.
Replica
Zie uitleg bij imitatiehorloges.
Repetitie
Horloges met repetitie kunnen de tijdsindicatie weergeven met geluid.
Romeinse cijfers
Tegenhanger van de Arabische (1,2 etc) cijfers, namelijk, l,ll, lll, lV, V, Vll, Vlll, lX en X etc
Rotor
Een “gewicht” dat door de beweging van de pols zorgt voor het opwinden van het mechanische horloge.
Shock-resistant/Shock proof, schokbestendig
Indien een horloge zo is gemaakt dat het een val van één meter hoogte op een hard oppervlak kan weerstaan zonder dat het stopt met lopen of meer dan een minuut achter gaat lopen dan mag het de term shockproof dragen.
Skeleton, skelethorloge
Dit is een horloge zonder wijzerplaat en een transparante kast waardoor er zoveel mogelijk van het mechanische uurwerk is te zien.
Slipveer
Dit veertje slipt als het horloge te ver opgedraaid zou worden. Dit voorkomt dat het uurwerk kapot wordt gedraaid.
Sluiting
Sluiting: De sluiting (gesp)is het mechanisme dat de horlogebandje om je pols vastmaakt.
Gesp: de traditionele sluiting net als een broekriem
Klapslot: bij deze sluiting haak je de twee losse banddelen aan elkaar en klap je een slotje dicht. Dit type kom je vaak tegen bij metalen banden.
Vouwsluiting: Is een gesp die vastzit aan beide zijden van de band. De sluiting is uitvouwbaar, zodat het horloge als een armband om de pols gedaan kan worden en op de pols gesloten wordt. Als het eenmalig is ingesteld zit het op de juiste lengte. Omdat het niet iedere keer aangetrokken hoeft te worden gaat de band langer mee. Tevens biedt het meer veiligheid bij het om en afdoen van de band. Er zijn ook losse vouwsluitingen verkrijgbaar die om een traditioneel band met gesp bevestigd kunnen worden.
Vlinderslot: dit is een andere benaming voor een vouwsluiting de uiteinden van een band zitten hierbij altijd wel aan elkaar.
Stenen, jewels
Met stenen wordt de legering, behuizing aangeven waar de assen van het raderwerk en ankerstenen in draaien. Heel vroeger waren dit robijnen en echte saffieren. Tegenwoordig veelal synthetische saffieren. Door hun hardheid verminderden deze “lagers” de wrijving en slijtage.
Sonnerie
Sonnerie staat bij horloges voor geluid maken. Er zijn twee vormen van sonnerie: een “grande sonnerie”, hierbij laat het horloge ieder kwartier geluid horen, het eerste geluid is een gong met het aantal uren, gevolgd door het geluid van een tweede gong met het aantal kwartieren verstreken na het aantal uren. Op verzoek kan hierna nogmaals het aantal uren worden opgeroepen door op een knop te drukken. De “petite sonnerie”laat alleen ieder kwartier en ieder uur van zich horen en heeft geen repetitiefunctie.
Swiss made
Volgens een Zwitserse wet uit 1971 mag de aanduiding ‘Swiss made' alleen worden gebruikt als:
1. 50 Procent van de onderdelen â€ÂÂÂÂÂÂÂ" gerekend in waarde, uitgezonderd assemblage kosten â€ÂÂÂÂÂÂÂ" in Zwitserland is vervaardigd.
2. Het horloge in Zwitserland is geassembleerd.
3. Het horloge is afgewerkt en afgesteld in Zwitserland.
4. Het horloge valt onder de wettelijke verplichting van technische inspectie in Zwitserland.
Tachometer / Tachymeter
De tachometer is een van de mogelijkheden die gebruikt wordt door chronograaf horloges. Door een schaal die opgenomen is op de lunette of de buitenste rand van de wijzerplaat kan je over een vooraf bepaalde afstand de snelheid meten. Bij het startpunt wordt de chronograaf geactiveerd, bij het eindpunt wordt deze gestopt. Op de schaal van de tachometer is de snelheid af te lezen die gerealiseerd is op de afgelegde afstand.
Tourbillon
De tourbillon is een technisch hoogstandje binnen exclusieve mechanische horloges. Het tourbillon mechanische zorgt ervoor dat het horloge in iedere positie dezelfde wrijving heeft waardoor de zwaartekracht geen invloed heeft op de afwijking van de tijd. Veelal is dit mechanisme opgewerkt te zien. Het is oorspronkelijk ontwikkeld voor zakhorloges omdat deze altijd in dezelfde positie (verticaal) werd gedragen. Hierdoor kon er er steeds op hetzelfde punt meer zwaartekracht op onderdelen komen waardoor deze meer slijtage vertoonden en onregelmatig gingen lopen. De productie van een tourbillon is uiterst complex. Hierdoor zijn horloges met deze functie erg duur. Bij de huidige polshorloges is het eigenlijk een overbodige functionaliteit omdat deze in steeds wisselende standen wordt gedragen. Het tourbillon is in 1795 uitgevonden door Braham Louiss Breguet.
Vintage
Vintage staat in de horlogewereld voor exclusieve oldtimers van merken als Rolex, Patek Philippe, Vacheron Constantin, Breguet, Cartier, IWC en Jaeger LeCoultre. De horloges zijn heel populair, op internet wordt er druk in gehandeld. Steiner Antieke Juwelen in Maastricht, specialist in het inkopen, verkopen, taxeren en restaureren van juwelen, heeft een uitgebreide horloge collectie die voor een groot deel bestaat uit vintage horloges, inclusief zakhorloges.
Waterproof, water resistant, waterdicht
Een horloge met de aanduiding water resistant is alleen bestand tegen water bij dagelijks gebruik, zoals handen wassen of in de regen. Deze horloges kunnen niet langere tijd onder water. Waterproof horloges kunnen wel langere tijd onder water zonder dat het water doordringt binnen het uurwerk. Veelal wordt de mate van waterdichtheid aangegeven op het horloge.
1 Bar is dat het horloge tot 10 meter waterdruk waterdicht is.
3 bar is 30 meter waterdruk en is een indicatie voor water resistant horloges. Deze kunnen tegen handen wassen en de regen.
5 bar is 50 meter waterdruk en betekend dat het waterdicht is zonder waterdruk. Dus bijvoorbeeld onder de douche.
10 bar is honderd meter waterdruk, met dit horloge kan je zwemmen snorkelen zonder te diep te gaan.
20 bar is tweehonderd meter waterdruk, met deze horloges kan je tot 30 meter diep onder water.
Let wel op. Deze indicatie geldt maar tot twee jaar na aankoop van het horloge. Daarna kunnen de afdichtingen poreus worden en gaan lekken.
Wereldtijdhorloge
Met dit horloge kan men makkelijk een tweede tijd aflezen in een ander tijdzone.
Wijzerplaat
Dit is het “gezicht” van het horloge dat de tijd aangeeft. De plaat waarop de wijzers en de indicatoren gemonteerd zijn.

Woordenlijst juweliers:

Onderstaande woordenlijst is ook te vinden op de website van goudsmid/juwelier "Van Tol en Breed". U zocht het woord, zij vonden 357 resultaten.
Karaat
De term karaat is bij edelstenen een gewichtsaanduiding, in tegenstelling tot karaat als een gehalte aanduiding bij edele metalen. Eén karaat weegt 0,2 gram en één karaat is onderverdeeld in 100 puntjes. De gewichtsaanduiding 0,50 karaat of 50 puntjes betekent dus een diamant van een half karaat. Als een steen wordt aangeduid als 10 puntjes betekent dat, dat 10 stenen samen één karaat wegen. Hoe meer de diamant weegt, hoe zeldzamer hij is en zeldzaamheid met kwaliteit vormen altijd de prijsbepalende factoren.
Zuiverheid
Met zuiverheid wordt bedoeld: de hoeveelheid natuurlijke insluitsels die in een diamant voorkomen. Een diamant met weinig insluitsels is waardevoller dan een diamant met veel en met het blote oog zichtbare insluitsels.
Solitair
Een ring met één briljant geslepen diamant (daarom solitáir genoemd): dat is de traditionele manier om een grotere briljant tot zijn recht te laten komen. Een grotere briljant is in de Engels sprekende landen gezet in de traditionele verlovingsring.
Rondist
De rondist is de zijkant van een facet geslepen steen. Soms wordt bij een briljant de rondist ook gepolijst.
Diamant
Diamant is een mineraal dat bestaat uit koolstof dat onder grote druk en enorme hitte miljoenen jaren geleden gevormd is. De belangrijkste vindplaatsen zijn Zuid-Afrika, Rusland en tegenwoordig ook Australië, Canada en landen in West Afrika. Diamant heeft een hardheid van 10 en is het hardste materiaal dat bekend is en daarom kan een diamant alleen met diamant geslepen worden.
Tafel
Het platte facet aan de bovenkant van een gefacetteerde steen wordt de tafel genoemd.
Scheen
Een scheen is het deel van de ring dat om de vinger gaat.
Chaton
Een chaton is een zetting met 2 of meer pootjes of klauwtjes, waarin een steen wordt geklemd.
Pave zetting
Daarvan is sprake als steentjes dicht op elkaar in het metaal gezet worden en met kleine, afgeronde splintertjes metaal, die greintjes worden genoemd, op hun plaats worden gehouden.
Rondom zetting
Een rondom zetting is een gladde zetting die rondom de steen zit, met een klein randje metaal over de steen dat de steen op zijn plaats houdt. Omdat er geen uitstekende pootjes of haakjes zijn is het een veilige manier van stenen zetten.
Greinendraaier
Dat is een klein stukje staal met een halfronde inkeping aan de punt, dat wordt gebruikt om de splinterjes metaal, die in een pave zetting over de stenen zijn geduwd af te ronden.
Mohs
De Duitse mineraloog Friedrich Mohs (1773 - 1839)heeft een hardheidstabel opgesteld waarbij hij ervan uitging dat het ene mineraal zachter is dan het andere, wanneer men het ene mineraal met het andere kan krassen.De hardheidstabel geeft dus een relatieve hardheid aan, zoals het geval is bij de Brinell-hardheid van metaallegeringen.
Hardheidsschaal
Zie Mohs.
Halfedelsteen
Het woord halfedelsteen is fout: een steen is een edelsteen of niet. Een edelsteen moet voldoen aan verschillende eisen, zoals hardheid, duurzaamheid en zeldzaamheid. Een steen kan niet voor de hélft aan deze eigenschappen voldoen en daarom is het woord halfedelsteen onjuist.
Absorptiespectrum
Een patroon van donkere lijnen of banden dat wordt gezien als een edelsteen door een spectroscoop wordt bekeken.
Allochromatisch
Een verwijzing naar stenen die worden gekleurd door spoorelementen, zonder welke de steen kleurloos zou zijn.
Alluviale afzettingen
Opeenhoping van materiaal dat door verwering van het moedergesteente is losgeraakt en vervolgens werd afgezet door rivieren en beken.
Amorf
Zonder een regelmatige inwendige atoomstructuur of uitwendige vorm.
Acanthus
Een plant uit het Middellandse Zeegebied. De bladeren dienen als motief voor het ornament in de klassieke en vele latere stijlen.
Lichtbreking
Is de buiging van een lichtstraal als deze overgaat van lucht naar een ander medium.
Brekingsindex
Is de maat voor de vertraging en afbuiging van lichtstralen als zij doordringen in een edelsteen. Deze kan gebruikt worden om een individuele steensoort te determineren.
Refractieindex
Zie Brekingsindex.
Cabuchon
Is een slijpvorm waarbij de bovenkant een bolle, ronde vorm heeft. De onderkant kan vlak zijn of minder bol dan de bovenkant.Men spreekt dan van een dubbele cabuchon.
Camee
Is een in reliëf uitgevoerde afbeelding, meestal uitgevoerd in een schelp, maar kan ook voorkomen in edelstenen.
Composietsteen
Is een steen die samengesteld is uit verschillende mineralen.
Dichroisme
Een edelsteen vertoont dichroisme als hij bij het bekijken onder verschillende hoeken twee verschillende kleuren of kleurschakeringen vertoont.
Soortelijk gewicht
Gemeten als het gewicht van het materiaal vergeleken met het gewicht van een gelijk volume water.
Diffractie
De schifting van wit licht in zijn spectrum kleuren als het door een gat of een rooster valt.
Dispersie
De schifting van wit licht in zijn spectrum kleuren als het door schuine vlakken valt, zoals die van een prisma of gefacetteerde edelsteen. Dispersie in edelstenen wordt ook wel 'vuur' genoemd.
Doublet
Is een samengestelde steen die bestaat uit uit twee stukken die op elkaar zijn gelijmd.
Dubbelbrekendheid
Is het verschil tussen de grootste en kleinste brekingsindex in edelstenen met dubbele breking.
Dubbele breking
Is het verschijnsel waarbij iedere lichtstraal in twee wordt gesplitst als het een niet-kubisch mineraal binnentreedt.Iedere straal heeft een eigen voortplantingssnelheid en zijn eigen brekingsindex.
Edelsteen
Is een decoratief mineraal dat meestal wordt gewaardeerd om zijn schoonheid, duurzaamheid en zeldzaamheid.
Erts
Is een gesteente dat zoveel metaal bevat dat het commercieel gewonnen kan worden.
Evaporiet
Is een sedimentair gesteente of mineraal dat gevormd wordt door verdamping van mineraalhoudende vloeistoffen. Gewoonlijk is dat zeewater.
Facet
Is het vlak van een geslepen steen.
Facetering
Het slijpen van het oppervlak van een edelsteen in facetten. Het aantal en de vorm van de facetten geven de steen zijn slijpsel.
Fantasieslijpsel
Is de naam voor de vorm van een steen die op een ongebruikelijke manier is geslepen.
Gemengde slijpvorm
Is het slijpsel waarbij de facetten boven en onder de rondist in verschillende slijpsels zijn geslepen, gewoonlijk een briljantslijpsel boven en een trapslijpsel onder.
Geode
Is een holte in een gesteente, waarin kristallen de binnenwand van de holte bekleden en naar het midden toegroeien.
Gesteente
Materiaal dat bestaan uit een of meer mineralen.
Glans
Het aanzien van een steen dat ontstaat door de weerkaatsing van het licht op zijn oppervlakte.
Hardheid
Zie Mohs.
Hydrothermaal
Verwijst naar de processen waarbij mineralen worden omgevormd of afgezet uit water dat verhit is onder invloed van magmatische activiteiten.
Idiochromatisch
Verwijst naar edelstenen waarvan de kleur afkomstig is van elementen die een hoofdbestandsdeel van hun eigen chemische samenstelling vormen.
Imitatie
Materiaal dat een uiterlijke gelijkenis vertoond met de edelsteen waar het een imitatie van moet zijn.
Insluitsel
Kristallen of fragmenten die kunnen worden aangetroffen in een steen en die soms een andere samenstelling als deze kunnen hebben. Een aantal kan gebruikt worden om een soort mee te determineren
Organische edelstenen
Materiaal met de kwaliteit van edelsteen die door levende organismen wordt geproduceerd. Enkele voorbeelden zijn: parels, koraal en barnsteen.
Intrusie
Magnetisch gesteente dat doordringt in reeds bestaande gesteenten en daarin uitkristalliseert.
Iriseren
De weerkaatsing van licht door de inwendige structuren in een steen, waardoor een kleurenspel met de zogenaamde regenboogkleuren ontstaat.
Katoogeffect
Het lichtspel in sommige stenen dat, als ze in cabuchon vorm zijn geslepen, op een kattenoog lijkt.
Kristal
Vaste stof met een bepaalde atoomstructuur, waardoor de karakteristieke vorm en fysieke en optische eigenschappen ontstaan.
Kristalstelsel
Inwendige rangschikking van de atomen in een kristal. Alle kristallijne edelstenen kunnen naar de symmetrie van hun structuur ingedeeld worden in een van de zeven hoofdgroepen: kubisch, tetragonaal, hexagonaal, trigonaal, orthorombisch, monoklien en triklien.
Kroon
Het deel van een geslepen steen dat zich boven de rondist bevindt.
Cryptokristallijn
Mineraalstructuur waarbij de kristallen zo klein zijn dat zij zonder microscoop niet te zien zijn.
Lava
Gesmolten gesteente dat vrijkomt bij een vulkanische uitbarsting.
Magma
Gesteente in een vloeibare fase onder het aardoppervlak.
Magmatische afzettingen
Afzettingen die gevormd zijn door vulkanische uitbarstingen.
Massief
Is de term die gebruikt wordt voor mineralen, die geen bepaalde vorm hebben of die uit een massa van kleine kristallen bestaan.
Matrix
Het gesteente waarin een edelsteen kan worden gevonden. Ook bekend onder de naam moedergesteente of grondmassa.
Metamikt
Is de term die gebruikt wordt om de overgang van materiaal van een kristallijne structuur naar een amorfe vorm onder invloed van radioactieve elementen aan te geven.
Metamorfe gesteenten
Gesteenten die zijn omgevormd onder invloed van warmte en/of druk, waarbij nieuwe gesteenten ontstaan met nieuwgevormde mineralen.
Microkristallijn
Een structuur van mineralen waarbij de kristallen zo klein zijn, dat zij niet met het blote oog te zien zijn.
Mineralen
Anorganische, in de natuur voorkomende materialen met een constante chemische samenstelling en een regelmatige structuur van de atomen.
Moedergesteente.
Zie Matrix.
Opalesceren
Is de melkachtig blauwe of parelmoeren weerschijn van gewone opaal door reflectie waarbij vooral kortere lichtgolven, d.w.z. blauw licht, worden teruggekaatst.
Organische edelsteen
Edelsteen dat ontstaat door of afkomstig is van levende organismen, met name: barnsteen, git, ivoor, koraal en parels.
Paviljoen
Het gedeelte van een geslepen steen dat zich onder de rondist bevindt.
Pegmatiet
Een magmatisch gesteente dat gevormd wordt uit overblijvende vloeistoffen bij afkoeling van magma, waarbij vaak grote kristallen ontstaan.
Plaatvormig
De habitus van een mineraal dat gekenmerkt wordt door vlakke dunne kristallen.
Placer
Geconcentreerde (secudaire) afzetting van mineralen, gewoonlijk in rivieren of zeeën.
Pleochroisme
Term die gebruikt wordt om een edelsteen te beschrijven die twee of meerdere kleuren of kleurschakeringen heeft, als hij van verschillende kanten wordt bekeken.
Polykristallijn
Verwijst naar een mineraal dat uit vele kleine kristallen is opgebouwd.
Primaire afzettingen
Materiaal dat nog in het originele gesteente voorkomt. Zie ook secundaire afzettingen.
Prismatisch
De habitus waarin evenwijdige paren rechthoekige vlakken prisma`s vormen.
Pseudomorf
Een mineraal met de uitwendige vorm van een mineraal van een andere soort.
Puntje
Het honderste deel van een karaat ven een edelsteen( 2 milligram ).
Refractometer
Apparaat waarmee de brekingsindex van edelstenen wordt gemeten. Zie brekingsindex.
Rondist
Rand om het breedste deel van een geslepen steen, waar de kroon over gaat in het paviljoen.
Ruw
De term die gebruikt wordt om een kristal of gesteente te beschrijven dat nog zijn natuurlijke vorm heeft, voordat het gefaceteerd of gepolijst wordt.
Samengestelde steen
Steen die uit meerdere stukken is samengesteld, vaak als imitatie van een edelsteen.
Schist
Metamorf gesteente waarin de kristallen onder invloed van grote hitte en/of druk evenwijdig aan elkaar gerangschikt zijn.
Secundaire afzettingen
Edelstenen of mineralen die zijn vrijgemaakt uit hun oorspronkelijke gesteenten en elders weer zijn afgezet. Zie ook primaire afzetting.
Sedimentaire gesteenten
Gesteenten die zijn gevormd door consolidatie en verharding van gesteente-fragmenten, organische resten of ander materiaal.
Slijpsel
De term waarmee wordt aangegeven op welke wijze een steen is geslepen. Zie ook facettering.
Spectroscoop
Het instrument waarmee de absorptiespectra van edelstenen bekeken kunnen worden.
Slijting
De wijze waarop een steen breekt langs kristalvlakken waartussen een zwakke binding heerst in de inwendige atoomstructuur.
Streping
Inwendige krassen, groeven of lijnen.
Symmetrie, as van
De denkbeeldige lijn door een kristal. Als een kristal om de as wordt geroteerd, wordt bij een rotatie van 360 graden hetzelfde beeld twee of meerdere keren verkregen.
Synthetische edelsteen
Een in het laboratorium vervaardigde steen waarvan de chemische samenstelling en optische eigenschappen gelijk zijn aan die van zijn natuurlijke soortgenoten.
Trapslijpsel
Het slijpsel dat gekenmerkt wordt door een rechthoekige tafel en rondist en met rechthoekige facetten die daaraan evenwijdig lopen.
Trichroisme
Term voor een edelsteen die drie kleuren of kleurschakeringen vertoond als hij van verschillende kanten wordt bekeken.
Vergroeiing
Toestand waarbij twee of meer mineralen samengroeien en met elkaar vergroeid raken.
Vlakken
Vlakke oppervlakken waardoor de uitwendige vorm van een kristal tot uiting komt.
Warmtebehandeling
De behandeling van een edelsteen met warmte om de kleur of de helderheid te veranderen.
Zuilvormig
Een type habitus waarbij de kristallen de vorm hebben van zuilen, verlengde prisma`s.
Aanloopkleuren
De kleuren die aan het oppervlak van metalen ontstaan tijdens verwarming.
Aflessen
Het snel afkoelen van metalen in een vloeistof, zoals water of olie.
Aigrette
Haarsieraad met edelstenen in de vorm van een veer, dat in de 18de eeuw in de mode was.
Ajour
Is een zetting die aan de achterzijde is opengezaagd in een motief.
Ampullen
De schenkkannetjes voor de water en de wijn die bij een eredienst gebruikt worden.
Angel-Arend
Is het puntige deel van een vijl of graveersteker dat in het heft gezet wordt.
Applique
Is het afzonderlijk gemaakt onderdeel van een sieraad dat bovenop een sieraad wordt bevestigd.
Baarijzer
Het gietijzer voor het gieten van broodvormige blokken (baren).
Baat
Een op- of ondergesoldeerde rand.
Baan
De onderzijde van een graveersteker.
Baquette
Een rechthoekig stuk zilver waarvan een lepel of vork gemaakt wordt óf
een rechthoekige slijpvorm voor edelstenen.
Barette broche
Een lange, staafvormige, broche.
Barokparel
Een grillige, niet perfect ronde, parel.Er wordt een onderscheid gemaakt tussen semi-barok en barok.
Bestek
Bestaat in principe uit een mes, een lepel en een vork.
Bladgoud
Goudplaat, uitgeslagen tot een dikte van 0,0001 mm.
Blisterparel
Een tegen de schelprand aangekweekte parel.
Bloedsteen
Bij het slijpen van haematiet, dat uit ijzeroxide bestaat, kleurt het water, dat wordt gebruikt om te koelen, rood. Vandaar de naam bloedsteen.
Boort
Diamantpoeder dat wordt gebruikt voor zaag- en slijpwerk.
Bobeche
Het lekbakje aan een kaarsenhouder.
Bouton
Een aan één zijde afgeplatte parel.
Briolet
Een edelsteen die geslepen is als gefacetteerde peervorm.
Bruneren
Het aanbrengen van hoogglans op metaal d.m.v. bruneerstalen of bruneerstenen.
Brusselse aarde
Een mengsel van zand en leem dat gebruikt wordt als vormmateriaal bij het zandgieten.
Brisure
Een soort sluiting voor een oorsieraad.
Bijzet
De metalen waarmee een (edel)metaal gelegeerd wordt.
Brochette
Een lange, smalle broche.
Burijn
Een oude benaming voor graveersteker.
Gecalibreerde stenen
Een serie stenen die exact op een bepaalde maat geslepen zijn (bijvoorbeeld voor een railzetting).
Calibre zetting
Zetting waarin een aantal stenen aaneengesloten gezet worden in een bepaalde vorm.In principe wordt eerst de zetting gemaakt, waarna de stenen op maat geslepen worden (het zogenaamde inslijpen).
Cannetille
Een buisje van spiraalvormig gewonden goud- of zilverdraad (zie Filigrain).
Chatelaine
Het afhangend gevlochten sieraad aan een zakhorloge.
Charivari
Een kleine gouden of zilveren hanger aan een armband of horlogeketting.
Collier
Een in vergelijking met een ketting wat breder halssieraad met een lengte van ongeveer 40 cm.
Collier-du-chien
Een aan de hals aansluitend halssieraad, bestaande uit verschillende naast elkaar liggende snoeren of kettingen.
Couvert
Vork en lepel.
Cupelproef
De methode om het gehalte van een edelmetaallegering nauwkeurig te bepalen. Het kroesje dat hierbij wordt gebruikt heet cupel.
Cuvette
De stalen cylinder voor een gietvorm.
Dagmaat
De grootte van het zichtbare glas in een fotolijst.
Diamanteren
Ook wel diamantglanssnijden genoemd. Door diamanteren kunnen hoogglans facetten en motieven gemaakt worden op metalen delen.Het diamanteren vervangt grotendeels het arbeidsintensieve guillocheren. Het verspanende werk wordt gedaan met diamantbeitels.
Diadeem
Een hoofdsieraad dat meestal net over de haargrens gedragen wordt.
Double
Twee lagen metalen (bijvoorbeeld goud en tombak) die door wellen met elkaar verbonden zijn. Double kan o.a. als plaat en draad geleverd worden.
Doubleren
In het goudsmidsvak verstaat men hieronder: het op elkaar solderen van platen van verschillende legeringen (bijvoorbeeld goud en zilver).
Ecusson
Is een schildring.
Entouragezetting
Een grote middensteen, met daaromheen kleinere stenen gegroepeerd.
Eversharp
Het eversharpsysteem is een bepaald vulpotlood mechaniek. Andere systemen zijn: het druksysteem, het schuifmechaniek, het valmechaniek.
Face a Main
Een handbril (lorgnet).
Facondraad
Facondraad is draad waarin ornamenten zijn gewalst.
Fer de Berlin
Ijzeren sieraden die oorspronkelijk uit Engeland komen (18de en 19de eeuw). De naam is te danken aan gebeurtenissen tijdens het verzet van de Pruisen tegen de Napoleontische overheersing.
Filetzetting
Een versneden zetting waarbij de stenen in een rij verzonken in het materiaal zijn gezet.De zetting is begrensd door een schuin naar binnen aflopend, gestoken facet.
Filigrain
Sieraden of ornamenten die gemaakt zijn van dun draad. De naam stamt uit het Latijn: filum is draad, granum is korrel.
Folie
Zeer dun metaalplaat dat, bijvoorbeeld, gebruikt kan worden bij afgedekte zettingen voor diamantrozen.
Galerie
Machinaal vervaardigde ajourrand, die om een steen gebogen kan worden om deze te zetten.Veelal toegepast in goedkope sieraden en bijouterieën.
Gem
Een steen met ingesneden (gegraveerde) voorstelling, net als bij een camee.
Giethuid
Van oorsprong verstaat men hieronder: het vastgebrande vormzand aan gietstukken (dit gebeurt bij zandgieten).
Glyptiek
Het graveerwerk in een steen.
Grein
Kleine metalen bolletjes, bij versneden zettingen gevormd door steken van een spaantje dat d.m.v. een greinedraaier tot een bolletje wordt gedraaid.
Granules
Kleine metalen bolletjes. De benaming granule wordt gebruikt bij het granuleren.
Grenailles
Metaal korrels die verkregen worden door het uitgieten in water. Deze korrels worden veelal bij het legeren gebruikt.
Guillocheren
Het graveren van bepaalde lijnmotieven met een guillocheermachine.